Dharma Monk

The Dharma Monk blog is dedicated to sharing ideas & opinions about learning technologies, self development, people and anything in between.

Archive for the category “Melek yatırımcılık”

Pitching to VCs – Preparing Great Presentation for VCs

This post wac originally written by Baris Karadogan in his blog. He is currently CEO Hip Digital Media.

The pitches I see have a few golden nuggets in them, but more often than not a few key elements are missing.  This time I am attaching what I call a ‘great VC pitch’.  It’s 14 slides and touches all the important aspects of any business that the entrepreneur needs to think of.

But I don’t want to give these slides in a vacuum.  In each slide, I’ll explain what needs to be described, an example right answer, and what a VC will be thinking when seeing the slide.  I am guessing that the latter is no commonly known among entrepreneurs.  When giving the right answer, I am thinking of a fictitious, online dating startup who is fundraising.

Slide 1:  Mission Statement

This is the one liner of the company that describes what it’s doing.  It’s best here if you relate to a past success.  A correct mission statement for our fictitious dating company would be “Skype for online dating” if it is free and distributes virally eliminated the subscriber acquisition cost that’s a big cost item for telcos and online dating companies.

What the VC is Thinking: “Why should I be interested in this?”

Great Presentations for VCs

Slide 2:  Market

How big is it and how fast is it growing?  That’s what you want to convey.  Our fictitious dating company would say there are 100M singles in the US and 150M in Europe.  Dating goes for about $20/mo and there are only 5M paying online daters.

What the VC is thinking:  “Can I build a billion dollar company?”

Slide 3: Problem

How big is the customer’s problem that you are solving?  Finding a soulmate is hard, that’s the problem online dating solves.  The harder the problem, the more value there is to capture by solving it.

What the VC is thinking:  “How good will my gross margins be?”

Slide 4: Solution to the Problem

What is your company’s unique solution?  A good answer may be “we have a much better matching engine that determines who would be a good match for you”

What the VC is thinking: “Why hasn’t anybody done this before?”

Slide 5: Team

Who is the team, what is their past experience?  Good answers here have team members with good startup and big company experience that’s relevant

What the VC is thinking: “Would I bet my childrens’ future on this team?”

Stop right here…These 5 slides are critical, and they have to be in this order.  If you follow this model, in 5 slides you’ve told, what you do, what market you are in, what the problem is, what your solution is and who you are.  This way you’ll never come to the end of a pitch and hear “What is it that you do?”

Startup Pitch

Slide 6: Technology

What’s your technology and why is it defensible?  A good answer would be a matching engine that’s more accurate, and based on specific research done by the founders.

What the VC is thinking: “How long will it take to deliver this technology?  1 year, or 5 years?

Slide 7: Customers

Who is buying the product and why?  A good answer for an internet company is to show traction.  How many users do you have and how many sign up per day?

What the VC is thinking:  “Does the value proposition hold water?”

Slide 8: PER CUSTOMER ECONOMICS

The most important slide of the whole presentation.  A good answer here shows how well you’ve thought about your business.  Per user economics is how VC’s reduce all business to the same units.  How much does it take for you to acquire a customer?  How much revenue do you get per customers?  What’s your cost of goods per customer?  What does it cost you to service each customer?  What is churn?  What is the lifetime value of a customer and profit per lifetime of the customer? Any entrepreneur who doesn’t have the answers or see the risks, doesn’t yet understand his/her business.

What the VC is thinking: “What is a customer worth?”

Slide 9: Go To Market Strategy

OK, you have a great product, how do you get in front of a customer?  What channels will you use and how powerful are they.  A good answer would be to show that there is possibility for viral distribution.  If one customer brings more than 1 customer to you every month you have a viral business.

What the VC is thinking:  “How will the channel affect the company?”

Great presentation from Steve Jobs

Slide 10:  Milestones

When is alpha, when is beta, and when will the product be ready?  A good answer is, “the $x we raise will get us to 2M users”

What the VC is thinking:  “Will there be another financing necessary?  If so will I get a step up in valuation?”

Slide 11: Financials

Show the Income statement, balance sheet and, cash flow, preferably in one slide.  A good answer would one that implies that “even if we are off by 2x, this is still a good business.”

What the VC is thinking:  “Are these numbers credible or just wishful thinking?”

Slide 12: Competition

Put a 2×2 matrix with the most important variables in the axes.  The exercise is for you to reduce your business to the two most important competitive variables.  Usually it is 1 or 2.

What the VC is thinking: “Does this team understand their competition?”

Slide 13: Financing History

How much have you raised to date?  Who are your investors?  A great answer here is one that says “we’ve been frugal and will continue to be so”

What the VC is thinking: “Who are these co-investors and can I trust them?”

Slide 14:  Why This VC

This slide is optional.  But any team that says “We like your firm because you can help us with xyz relationships” shows that they’ve done their homework investigating the VC.  That’s a good thing

What the VC is thinking: “Flattery will get you anywhere!”  …and it is true.

I am also attaching the powerpoint if anyone wants to use the template

Download a_great_pitch.ppt

Please also check out this site to see some great examples of successful companies’ early demo pitches: http://bestpitchdecks.com/

Advertisements

Türkiye’deki Kuluçka Merkezleri ve Hızlandırma Programlarının 2012 Performansı

girisim hizlandirmaİnternet girişimciliğinin daha organize ve sistemli şekilde büyümesi için kuluçka merkezleri ve hızlandırma programlarının gerekliliği yadsınamaz. Bundan bir kaç yıl önce Türkiye’de başvurabileceğiniz program sayısı yok denecek kadar azdı ve karşımıza gelen girişimler pek iddialı olmuyordu. İlk kez geçen yıl bu konuda dişe dokunur bir liste yapabildik ve bu yıl da geçen yılın nasıl geçtiğine bir bakalım istedik.

Yazının devamında 10 adet erken aşama girişim destek programına yönelttiğimiz sorularla birlikte bu oluşumların 2012 yılında girişimcilere ne kadar ulaşabildiklerini paylaşıyoruz.

 Başvuruların yüzde 80′i kapıdan dönüyor

Kısaca özetlemek gerekirse bu 10 programa 2012 yılında 5000′e yakın girişim başvurusu yapılmış ve bu girişimlerin yaklaşık 1000 tanesi birebir görüşmeye veya detaylı incelemeye çağrılmış. Yani ilk aşamayı geçenlerin oranı yüzde 20.

girisimciler kulucka merkeziBu girişimlerden eğitim vb. yardımlar da dahil olmak üzere destek alanların sayısı 100′ü bulmuyor. Kuluçka programlarına dahil edilenlerin sayısı ise 50′nin altında.

Yani söz konusu programlara başvuranların ana hedefe ulaşma oranı yüzde 1′in altında. Yatırım alanların oranı ise daha da düşük.

2012′de bazı girişimlerin daha yola çıkmadan kapandığını, 2 girişimin (Pabbuc ve Gurunzi) ise iş yaptığını bildiğimiz halde kapandığını öğrendik. Hal böyle olunca girişimcilerde görülen en büyük eksikleri de sormadan edemedik. Cevaplanması gereken soruları da en sona bıraktık.

1. ARI Çekirdek (İstanbul)

ari cekirdek logoİstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde kurulan ARI Çekirdek düzenlediği yarışma ile girişimcilere nakit ödül kazandıran, aynı zamanda girişimlere iş yeri ve danışmanlık desteği veren bir program. 2012 yılında toplam 185 bin TL nakit ödül dağıtan ARI Çekirdek’in 2013 için başvuru almaya devam ediyor. (ARI Çekirdek girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı: 500
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  36 (120’ye yakın projenin ıslak imzalı dosyası jüri tarafından değerlendirildi.)
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: Girişimlerin 17 tanesi ARI Çekirdek girişimcileri arasına seçilerek kamp sürecinde kapsamlı bir eğitim programına dahil oldu. 7 katılımcı ekibe ARI Teknokent’te kuluçka ofisi sağlandı. İlk 4 ekibe de finansal destek sağlandı.
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: Teşvik programları için projelendirme çalışmaları devam ediyor.
  • ARI Çekirdek’in girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Kazanılması çok uzun yıllar gerektiren, sektörel tecrübeye dayalı bilgiler, bazı finansal uzmanlıklar veya örneğin geniş bir satış kanalı ağına ve deneyimine sahip olmak gibi özellikler, girişimcilerimizde halihazırda var olmayan ve ancak dışarıdan profesyonel destekle temin edilebilen unsurlar olarak beliriyor.”

2. Avea Labs (İstanbul)

avea labs kulucka merkeziAvea’nın sunmuş olduğu bu kuluçka merkezi iş yeri imkanları, teknik altyapı ve bilgi birikimi desteği sunuyor. Toplamda 5 girişimi barındırabilen Avea Labs’da mobil girişimlerin daha şanslı olduğunu söyleyebiliriz. (Avea Labs girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  40
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  15 girişim için görüşme yapıldı, 4′ü üst düzey sunuma davet edildi.
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 1 (5 şirket yeri dolu)
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: –
  • Avea Labs’ın girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Başvurularda gördüğümüz temel eksiklikler arasında ürünleşme konusunda, iş planları üzerinde yeterince çalışılmamış olması ve ekiplerin motivasyonlarındaki yetersizlikler yer alıyor. Özellikle motivasyon konusunda dikkatimizi çeken nokta birçok firmanın tam zamanlı çalışan sahibi olmaması ve yarı zamanlı bir ekip ile işleri ilerletmeye çalışıyor olması.

Girişimcilik her aşamasıyla, kendini tamamen amaca adamış ekipler gerektiriyor. Yakın çevremizde ve dünya genelinde gördüğümüz örneklerde başarı için yüksek motivasyonun şart olduğunu görüyoruz.”

3. Embryonix (İzmir)

embriyonix kulucka merkeziİzmir’in bildiğimiz tek kuluçka merkezi olan Embryonix, İzmir Ekonomi Üniversitesi desteğiyle bölgedeki  kurulan girişimcilerin fikirlerini hayata geçirmesi için hem verdiği eğitimlerle hem de yatırım aracılığı yaparak yardımcı oluyor.(Embryonix girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı: 300
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  30
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 4
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: Kidolindo.com ve Sofigo.com çekirdek fon yatırımı aldı. Webacik ise 250.000 TL nin üzerinde devlet desteği aldı.
  • Embryonix’in girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Girişimlerdeki en büyük sürdürülebilir ve uyumlu çalışan bir takım kuramama oldu. Bunun dışında yatırım almaya çok odaklanıyorlar ve herşeyi paraya bağlıyorlar.”

4. Enkuba (İstanbul)

enkuba kulucka merkeziEnkuba da İstanbul’da yetenekli girişimcilere kapılarını açan genç kuluçka merkezlerinden. Türkiye’nin yanısıra Doğu Avrupa ülkelerindeki girişimcilerle de ilgilendiğini biliyoruz. (Enkuba Girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı: 188
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı: 152
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 6
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: Gurunzi.com kapandı (bkz)
  • Enkuba’nın girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Genel olarak görüştüğümüz girisimcilerde gördüğümüz en büyük eksik yapmayı planladıkları işi ve potansiyel müsterilerini/pazarı yeterince arastırmamış ve tanımıyor olmaları. Bu nedenle ya hiç iş plani yapılmıyor ya da yapılan iş planları gerçeklikten uzak oluyor.

Yapısal açıdan gördüğümüz en büyük sorun ise çoğu girişimcinin kendine teknoloji ve/veya pazarlama bilen kurucu ortak bulmakta zorlanması diyebiliriz.”

5. Etohum (İstanbul)

etohum kulucka merkeziTürkiye’nin ilk kuluçka merkezlerinden olan Etohum sistemli büyümesini sürdürüyor. Artık bir yatırımcı kulübüyle girişimcileri daha kolay hızlandıran Etohum, 2008′den bu yana 25 girişimle ortaklık yapmış ve 2012 yılının en aktif kuluçka merkezi görünümünde. (Etohum girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı: 1500
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı: 300
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: Seçilen 40 girişim’den arasından 15′ine aktif destek
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: Pabbuc.com (bkz),   8 Etohum girişimi çeşitli yatırımcılardan yatırım aldı.
  • Etohum’un girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Girişimlerdeki en önemli göstergelerden bir tanesi heyecan ve enerji. Ekiplerin başarılı olmak için bu seviyeyi sürekli koruması gerekiyor.”

6. Girişim Fabrikası (İstanbul)

girisim fabrikasi kulucka merkeziÖzyeğin Üniversitesi ve Turkcell işbirliği ile kurulan Girişim Fabrikası’nın “yeni yalın girişim” kavramını en istekli şekilde uygulamaya çalışan hızlandırma programı olduğunu söyleyebilirim. Temel iş yeri ihtiyaçları, hukuki danışmanlık ve ofis desteği de veren Girişim Fabrikası da 2012′de çok  çalışanlar arasında. (GF girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  422
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  115 görüşme sonunda 13 proje “Yürütme Kurulu”na çıktı.
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 8 girişimi GF hızlandırma programına dahil edildi.
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: KendinYAPP devam etmiyor, MysTic ise akademik olarak GF’den ayrıldı. Giysicini, TinkFabrik, Edfor, Gülyabani yatırım aldı.
  • Girişim Fabrikası’nın girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Girişimciler müşterinin gerçek ve kanıyan yarasını (Problemini) tanımlamadan ve dolayısıyla da doğru çözümü tariflemeden girişimi kurmaya girişiyorlar. Ve varsayımlarını test etmeye gönüllü değiller, bir an önce girişimci diye anılmak ve şirket patronu olmak istiyorlar.”

7. Hayal Et (İstanbul)

bu hayalet kulucka merkeziBoğaziçi Üniversitesi Teknoloji Transferi ve Girişimcilik Merkezi tarafından hayata geçirilen BÜ Hayalet programı teknoloji transferi, inovasyon, girişimcilik, iş geliştirme, yeni fikirleri yatırımcı ile buluşturma ve ticarileştirme projesi olarak hizmet veriyor. BÜ Hayalet’in kaynağı geçtiğimiz yıl 1 milyon TL idi.  (Hayal Et girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  724
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  150
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 30 girişime danışmanlık ve networking desteği verildi, 4’ü kuluçka sistemine alındı.
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: 3 girişim yatırım aldı.
  • BÜ Hayal Et’in girişimlerde gördüğü en büyük eksik;

“Girişimcilerdeki en büyük eksik profesyonel çevrelerinin dar olması ve iş planı hazırlama bilgilerinin azlığıdır.”

8. Inovent (İstanbul)

inovent ventures kulucka yatirim2006 yılında Sabancı Üniversitesi tarafından kurulan İnovent de kendini teknoloji ticarileştirme ve transferi şirketi olarak tanımlıyor. Nakdi destekleri 5000 TL’den 250.000 TL’ye kadar uzanıyor. Inovent, kuruluşundan beri yaklaşık 1.3 milyonu doğrudan nakit (sermaye) yatırım olmak üzere toplam 4.4 milyon yatırım yapmış. Bu sene ki nakit yatırımı (doğrudan sermaye) yaklaşık 50 bin TL. (Inovent girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  ~100
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  10
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 3 girişim kuluçka merkezinde şirketleştirildi.
  • 2012′de kapanan veya yatırım alan girişimler: Bir girişimin yatırımı tamamlama sürecine girdi, 1 başarılı çıkış gerçekleştirildi, bir girişimde de hisse devri yapılarak çıkış sağlandı.
  • Inovent’in girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

 ”Türkiye genelinde gördüğümüz en büyük eksiklik girişimlerin katma değerli teknoloji üretmiyor olmaları ve var olan teknolojilerin veya fikri haklar korumasının yapılamıyor/yapılmıyor olması. Inovent çerçevesinde ise girişimlerimiz teknoloji tabanlı girişmler olduğu için en büyük eksik yüksek teknolojik uygulamaların ürüne dönüştürülmesi noktasında yaşanan zorluklar.”

9. İnventram (İstanbul): 

inventram kulucka teknoloji yatirim merkeziİnventram, Koç Holding ve Koç Üniversitesi ortaklığı ile Nisan 2010′da kurulan bir erken aşama teknoloji yatırım şirketi. Özellikle Koç Holding’in teknoloji odaklı markaları için değer taşıyan girişimcilerin İnventram’dan destek almaya aday olduklarını söyleyebiliriz. İnventram şimdiye kadar toplam 2000′e yakın proje başvurusu almış.

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  800′den fazla
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  148 girişim detaylı incelemeye alındı.
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 7 farklı teknolojinin satış ve danışmanlık kontratlarını içeren detaylı ticarileştirme süreci tamamlandı.
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: Biri biyoteknoloji sektörüne ait bir elektronik teşhis cihazı, biri ise otomotiv sektöründe yeni bir teknolojiyi içeren 2 şirket yatırımı ile 25 patent yatırımı (biyoteknoloji ve sağlık, nanoteknoloji, otomotiv, malzeme bilimleri ve kimya, bilgi ve iletişim teknolojileri alanlarında) yapıldı.
  • İnventram’ın girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Girişimlerde gördüğümüz en büyük eksik; teknoloji odaklı konuya hakim olan takımın, finansal yönetim ve müşteri yönetimi süreçlerinde büyük tecrübe ve bilgi eksikliğinin olmasıdır.  Ayrıca girişimciler geliştirmeyi planladıkları ürünün içinde yer alacağı pazarın dinamiklerini rekabet, fiyatlama ve segmentler anlamında çok iyi bilmeliler.

10. Viveka (Ankara)

viveka kulucka merkeziYeni nesil kuluçka merkezlerinden olan Viveka, teknoloji fikirlerini gerçekleştirmek isteyen girişimcileri maddi kaynak (iş yeri, donanım) ve bilgi birikimi gibi farklı açılardan destekliyor. 212 VC , BIC Behrendt ve Turkcell ile iş birlikleri bulunuyor ve kısa süre önce Viveka Garaj kuluçka programı için başvuru almaya başladı. 2013′te takımlara daha fazla odaklanacak olan Viveka, güçlü üniversite işbirlikleri yapmayı  da düşünüyor. (Viveka girişimleri)

  • 2012′de alınan başvuru sayısı:  100
  • 2012′de görüşülen girişim sayısı:  40
  • 2012′de desteklenen girişim sayısı: 7
  • 2012′de yatırım alan veya kapanan girişimler: 2 girişim işe başlamadan kapandı.Telefonkilifim.com yatırım aldı.
  • Viveka’nın girişimcilerde gördüğü en büyük eksik;

“Proje geliştirmeden önce sahaya inme eksikliği, fikir geliştirme safhasına çok vakit kaybetmek, ürün pazar yüzü görmeden bir çok varsayımla hareket etmek, müşteri aranması gereken süreçlerde yatırımcı veya mali destek aranması.”

Cevaplanması gereken sorular

Girişim destek programlarına yönelttiğimiz son soruya İnventram tarafından verilen cevabın 2. kısmını sona sakladık. İşte bir fikrin ya da projenin bazı temel sorular;

  1. Fikri ortaya atan alanında profesyonel bir eğitime ve geçmişe sahip mi?
  2. Fikrini hayata geçirebilecek bir bilgisi, iş tecrübesi var mı?
  3. İş alanının teknolojisine tam anlamıyla hakim mi?
  4. Bir işletme yapısı altında faaliyet gösterildiğinde etkin olabilecek bir kişi mi?
  5. Verilen iş bölümü içinde projesini ürünleştirebilir mi?
  6. Projeler toplumun kritik bir sorunu adresliyor mu?
  7. Çözüm ve inovasyon getiriyor mu?
  8. Rakipler için giriş bariyeri yüksek mi?
  9. Toplumun hayatı açısından farklılık yaratıyor mu, kolaylık sunuyor mu?
  10. O sorunun var olduğu pazarda rekabet ortamı nedir?
  11. Pazarın büyüklüğü ve geleceği nedir?
  12. Ortaya çıkacak olan ürün ya da hizmet bir maliyet avantajı getiriyor mu? Kitlelere ulaştırılabilir mi?”

 Görsel Kaynak: Dreamstime

Kaynak: Webrazzi

Kendini Melek Yatırımcı Sananlara Çağrı: Kanatları Sağlam Olan Varsa Buyursun Gelsin

Melek YatırımcıSayın Melek Yatırımcılar,

Her sene 15 bin lira gibi sizlerin çapına komik gelen paralarla 30 kişi birleşip yatırım yapmanın neresi Melek Yatırımcılık’ tır? Hem de yapılan yatırımların çoğu e-ticaret gibi artık usandırıcı projelere yapılırken…

Bu ülkeden kazandıklarınızı, yine bu ülke için çalışan, üreten parlak insanlarla tecrübe-yatırım-eğitim olarak paylaşmak boynunuzun borcudur.

Gözlerinizi ve kulaklarınızı dört açın, üniversitelerimiz ülkenin geleceğine yön verecek fikir ve projelerle dolu.

Melek Yatırımcılık, risksiz, kopya fikirlere sahip çıkıp cebi doldurmanın yanında, belki de bir gün kansere çare olacak bir fikre kanat olmak, ya da ülkenin enerji sorununu çözecek bir genç insanın projesini doğru ortamlarla buluşturmaktır.

Yaklaşık 4 yıldır bu camiayı bir girişimci olarak takip ediyorum, ve artık yatırım yaptığınız sıkıcı, katma değeri sıfıra yakın, güdük projelerinizi duymaktan sıkıldım.

Bir fikrin yurtdışında tutmuş olması, yatırımcılarına gani gani para kazandırmış olması, Türk ekosistemi içinde de böyle olacağı anlamına gelmez. Gelemez !

Bu ülkenin bir sürü ihtiyacı varken, bu ihtiyaçlara çözüm geliştiren genç arkadaşlarımız parasızlıktan bunları hayata geçirme aşamasında takılıp kalmış, çaresizlikle devletin kaynaklarına erişmeye çalışırken, yine ve yeniden saçma bir e-ticaret girişiminin daha yatırım alıyor olması ne kadar anlamsız!

Bu kısır döngüyü bozacak, daha yeşermeden “girişimcilik ekosistemini”n güdükleşmesinin önüne geçecek, ezber bozacak, gerçek Melek Yatırımcılar aranıyor!!!

Kanatları Sağlam Olan Varsa Buyursun Gelsin…

Yeni Girişimlerde Hisseler Nasıl Paylaşılmalı?

Bilgi Kurdu Ventures

Yeni girişimlerde alınması gereken en kritik kararlardan biri, şirket hisselerinin kurucu ortaklar arasında ve sonraki etaplarda çalışanlara nasıl paylaşılması kararıdır. Birçok tecrübesiz girişimci, özenle alınması gereken bu kararın önemini ve boyutunu göz ardı ederek kurucu ortaklar arasında hisseleri eşit paylaşma eğilimindedir.

Eşit paylaşmak genellikle alınan en kötü karardır. Girişimciler, bu kararın önemini ve eşit paylaşımın gelecekte yaratacağı tehlikeleri kavramış olsalar bile, hangi kriterlere göre paylaşım yapmaları gerektiğini bilememektedirler. Farklı kaynaklardan alıntılar yapan bu derleme, girişimcilere sistematik bir şekilde yol göstererek, daha sağlıklı ortaklıklar yapmalarını sağlamayı amaçlamaktadır.

Eşit paylaşım radikal karardan çok duygusallıkla ödün vermektir

Gelir modeli iş gücüne bağlı olan girişimlerde (örnek: danışmanlık), hisse paylaşımı eşit, fakat gelir paylaşımı farklı olabilir. Gelir modeli iş gücüne direk bağlı olmayan girişimlerde şirket hisselerini ortaklar arasında eşit olarak dağıtmak alınabilecek en sağlıksız ve duygusal kararlardan biri olur, çünkü zamanla ortakların kattıkları değer genellikle eşit olmaz. Zamanla bu eşitsizlik, adaletsizliğe ve çoğunlukla başarısızlığa neden olur.

Hangi kriterlere göre paylaşım yapılmalı?

Hisse paylaşımları lidere olan inanç ve/ya pazarlık gücüne göre farklılık gösterir ve göstermelidir. Paylaşımın bir kuralı olamaz ve olmamalıdır. Her şeye rağmen, liderin karizması gibi elle tutulamayan etkenlerin olmadığını düşünürsek, hisse paylaşımı gibi zor bir kararı, geçmiş uygulamalara, finansal, sistematik ve radikal kriterlere bağlı kalarak sağlıklı paylaşım yapmak mümkün olabilir.

1. Fikrin değil, yaratıcılığın değeri vardır!

Çoğunlukla, fikri bulan kurucu ortak o ana kadar en çok katkıyı verdiğini düşünerek en çok hisseyi kendisinin hakkettiğini düşünür. Bu hak ediliş kısa dönemde doğru olsa bile ileriki zamanlarda adaletsizliğe sebep olabilir. Fikrin değeri sıfırdır! Sürekli yaratıcılığın değeri vardır. Bazı girişimlerde iyi niyet uğruna fikri bulan kurucu ortağa %5′e kadar ekstra hisse ayrılabilir, fakat bu hisse payı yaratıcılık kabiliyetine veriliyor olması gerekir; başka bir yerden kopyalanan fikir sahibine kesinlikle verilmemelidir.

2. Geçmiş girişimcilik tecrübesi

Girişimcilik, en az kaynaklarla hiç yoktan bir şey yaratmak, bir beceridir ve bu beceri sadece girişimcilik deneyimi ile edine bilinir; kaynakları geniş okullarda veya kurumlarda edinilemez! Yatırımcılar ile iyi iletişim kurmak, fon bulmak, iş planı yazmak, hukuki işlemlere hakim olmak gibi gerekli vasıfları olan kurucu ortağa deneyimi olmayan kurucu ortaktan daha fazla hisse ayrılmalıdır.

3. Uzmanlık alanı ve bağlantılar

Girişimin faaliyet gösterdiği sektör ve hedef aldığı müşteri kitlesi ortakların birinin uzmanlık alanına girebilir. Hangi tedarikçilerin iyi olup olamadığı bilgisi, geçmiş iş ilişkileri, ve sektördeki saygınlık en az girişimcilik tecrübesi kadar değerlidir! Uzmanlık alanı sektörden sektöre teknik, pazarlama, finansal alanlarda farklılık gösterebilir.

4. Fikri mülkiyet ve sınai haklar

Fikirlerin değerleri yoktur; patent, ticari sır, telif hakkı, marka gibi fikri mülkiyet ve sınai hakların değerleri vardır. Kuruculardan birinin elinde bu değerlerden biri var ise, hisse paylaşımı bu değere orantılı şekilde yapılmalıdır.

5. Risk, özveri, fedakarlık ve yükümlülük

Harcanılan zaman ve alınan sorumluluk ve risk özellikle maaşsız hisse paylaşımlarıyla doğru orantılı olmalıdır.  Girişimin CEO, CTO, CMO rollerini üstlenen bireylerin aldığı sorumluluklar ve riskler farklı olacaktır. Nasıl bir kurumda çalışan CEO’nun geliri CTO’dan daha fazla ise, hisse paylaşımı da farklı olmalıdır. Faaliyet gösterilen sektördeki rolün market değerine göre yaklaşık bir oran tespit edilip performans bazlı hisse opsiyonları ve paylaşımlar değerlendirilmelidir.

6. Kapital ve fonlama

Girişimin bulunduğu aşamaya göre kapitalin değeri farklılık gösterir, dolayısı ile hisse değeri. Birinci tur yatırımdan (first major round) sonra Advent International’ın yatırım uzmanı Ann Bilyew, tipik ve sağlıklı şirketlerin hisse yapısını aşağıdaki gibi tanımlamaktadır.

  • Kurucu Ortaklar: %20 – %30
  • Melek Yatırımcılar: %20 – %30
  • Opsiyon Havuzu: %20
  • Risk Sermayesi Fonları (Venture Capital): %30 – %40

Yukarıda açıklanan yaklaşımın uygulanmasına yönelik bir nevi kılavuz olabilecek aşağıdaki tablolar referans olarak kullanılabilir, fakat hisse paylaşımının bir kuralı yoktur ve kurucu ortakların arasındaki güç dinamikleri, her bireyin risk profili ve ellerindeki kaynaklar hisse oranlarını etkiler. Bu oranların devamlılığı, gerektiğinde tekrar revize edilebilecek şekilde dinamik modeller üzerine kurulması girişimin başarısına yardımcı olacak ve sağlıklı bir şekilde büyümesine imkan tanıyacaktır.

Tüm girişimcilere başarılar ve her şeyden önemlisi bol şans!

Silikon Vadisi hisse opsiyon modeli

Bilgi Kurdu Ventures

Örnek hisse oran hesaplaması

Bilgi Kurdu Ventures

Kaynaklar: RealityisagameAngelscornerGeekwireBusinessinsiderOnstartupsTheDailyMBA,Techflash

Görsel Kaynak: Under30CEO

Bürkan Beyli ‘nin Webrazzi’deki yazısıdır. New York ve İstanbul’da ofisleri bulunanBeyli Ventures kurucusudur.

Melek yatırımcıların ortalama kazanç çarpanı 2.5

Kaynak: Webrazzi – Fırat Demirel

Eğer girişimcilik bir meslekse onu aynı paralellikte takip eden mesleğin yatırımcılık olduğu söylenebilir. Birbirini kollayan bu iki disiplin arasında önemli bir pay sahibi olanlar da hiç şüphesiz melek yatırımcılar. Gerçek melek yatırımcıların aldığı risklerden ne kadar karlı çıktığı ise tartışmalı bir konu. Neyse ki artık bu konuda fikir verebilecek bir araştırmalar ve konu üzerine yazılan analizler var.

Willamette Üniversitesi’nde profesör olan Robert Wiltbank bu alanda edindiği tecrübeyle melek yatırımcıların yaptıkları yatırımlardan ne kadar geri dönüş sağladığını analiz etmiş.

Startup Weekend’in destekçisi Kauffman Foundation (PDF), Birleşik Krallık merkezli girişimcilik fonu NESTA (PDF) ve Willamette Üniversitesi (PDF) ve Washington Üniversitesi’nin araştırmalarını analiz ederek bu alandaki ciddi bir veriyi masaya yatırmış.

Wiltbank’ın hesabına göre ABD ve Birleşik Krallık için söz konusu çarpan 2.5. Yani bir girişime yatırım yapan bir melek yatırımcı, girişim satıldığında (çıkış yaptığında) ortalama 2.5 kat geri dönüş alıyor. 10 bin TL yatırdıysa 25 bin TL kazanıyor. Söz konusu araştırma 15 yıllık bir zaman diliminde 1200 çıkış yapan yatırımı esas alıyor ve ortalama çıkış süresini 4 yıl olarak hesap ediyor.

Tabloda da gördüğünüz gibi melek yatırımcıların 30 kat geri dönüş alabildiği gerçeği de de mevcut. Ancak bu oran oldukça az. Aynı şekilde 5-10 kat dönüş alma oranı da epey düşük. Yüzde 1-5 kat arasındaki dönüş oranı ise ortalama yüzde 35 civarında.

Kauffman ve Nesta’nın geçmiş yıllar için hazırladığı sonuçlara ayrıntılı olarak baktığımızda da Amerika’daki melek yatırımcıların kazanç çarpanın daha yüksek olduğunu görüyoruz. Amerika’dakiler ortalama 2.6 kat, Birleşik Krallık’takiler ortalama 2.2 kat kazanıyor.

Resmi büyütmek için resme tıklayın.

Melek yatırımcılar para kazanıyor ama risk büyük ve dikkatli olmaları gerekiyor

Robert Wiltbank’ın uzun yazısında melek yatırımcıların VC fonları karşısında ezilmediklerini ama işin riskli tarafında olduğundan bahsediyor. Melek yatırımcıların ne yaptığından habersiz hayırseverler olmadığının da altını çiziyor.

Örneğin VC tarafında sağlanan nakit hacminin yüzde 90′ı çıkış yapan girişimlerin yüzde 10′undan sağlanmakta. Wiltbank’ın ifadesine göre melek yatırımcı tarafında da aynı seviyede bir gerçeklik var. Wiltbank’a göre melek yatırımcıların boşa kürek çekmemek ve geri dönüşleri artırmak için her yatırıma özenle yaklaşması gerekiyor.

Aksi durumda yukarıdaki grafiğin ilk sütununda kalmak işten bile değil. Tabii bu durumun özellikle ülkemizdeki melek yatırımcıları garantici davranmaya itmemesini umuyoruz. Girişimcilerin de melek yatırımcıların finansal gücünün yanında önceki yatırımlarını ve girişimcilik tecrübesini (teorik ve pratik) dikkate almasını tavsiye ediyoruz.

Post Navigation